SJÓVÍTI & SJÓSKRÍMSL (Seahell and Seamonsters) /// Blönduð tækni á striga /// 1992-1996

"Sjóar-hugmyndin kemur einnig fram í hinu minnsta og án þess menn eiginlega geri sér grein fyrir: þegar spáð er í spilum, þá er optast nær um einhvern biðil, og hann er ætíð látinn koma af sjó - það er sagt í hugsunarleysi, en lukkan kemur óútreiknanleg úr djúpinu."
(Benedikt Gröndal, Sjóvíti og sjóskrimsl, 1893)





Á árunum 1992-1996 sagðist ég alltaf vera konunglegur sjóstakksblómamálari við hirð Sækalds konungs. að mér hafi verið falið að mála af Sækaldi stóru hetjumyndina "Sækaldur & sjávargull". Myndin breyttist hinsvegar í "Sjóvíti & sjóskrímsl" sem ég sýndi í Hafnarborg á haustdögum 1996. Í málverkinu var ég innblásinn af ritgerð Benedikts Gröndals "Sjóvíti og sjóskrímsl" frá árinu 1893, þar sem hann lýsir ekki bara torkennilegum verum úr hafinu - heldur einnig eilífum átökum raunsæis og rómantíkur. Myndin fjallar um tilveru og uppbyggingu þjóðar í miðju hafi. Brot úr ritgerð Benedikts ásamt fleiri textabrotum eru prentuð á fyrsta myndfletinum efst til vinstri.

Þó tilveran sé margslungin, þá er söguþráður sjálfs málverksins einfaldur og fenginn að láni úr barnabók. Sjóræningi gerist eigingjarn og vill ekki leyfa neinum að eiga fjársjóð sinn með sér. Hann týnir honum að lokum og virðist úrkula vonar. En í lok myndarinnar situr TUMI (Tímamóta-Uppgötvanir-Menningarlegs-Innblásturs) fremstur við útskrift í bjargfastri hamraborg og hugsar: "Allir fá sinn hluta af fengnum og þannig á það líka að vera!"

Þarna árið 1996 var ég að hugsa um að þjóðin mætti ekki leggja öll eggin í sömu körfu, það þyrfti svo lítið til þess að fjársjóður okkar týndist. Að sjálfsögðu sá ég ekki fyrir bankahrunið, en mengunarslys í hafinu eða bara almenn græðgi kvótakónga og annarra gat auðveldlega sett þjóðina á hausinn. Þess vegna hvatti ég til fjölbreyttari atvinnustefnu þessarar fiskiþjóðar, byggðri á innblæstri frá menningunni. Ég vonaðist til þess að kvenleg gildi tækju við, Björk Guðmundsdóttir skýtur þarna upp kollinum sem Bambi sem þorir að spyrja blátt áfram spurninga, Vigdís Finnbogadóttir er öflugur stólpi í hamraborginni. Sem sé, fyrri karllæg þjóð í miðju hafi, hefur týnt fjársjóðnum og leitar nú á ný mið.

Myndhlutar úr Sjóvíti & Sjóskrímsl
----------------------------------

"-Þú ert með vængi, sagði Bambi. Þá hlýtur þú að vera fugl - er það ekki?"
"-Nei, ég held nú síður, sagði fiðrildið og flaug sármóðgað út í buskann."

(Sjóstakksblómin eru táknmyndir drukknaðra sjómanna. Á Hrafnistu í Reykjavík er fáni þar sem ein stjarna er saumuð í hann fyrir hvern drukknaðan sjómann. Þessar stjörnur vöktu mikinn áhuga minn í æsku og breyttust fljótlega í það sem ég kallaði sjóstakksblóm.)